Zachowania nietypowe u psów

Pierwszym sygnałem dla właściciela, że z psem dzieje się coś złego jest z reguły fizyczny problem. Wiele problemów jednak manifestowanych jest przez zmianę zachowania. Co jest, a co nie jest typowym zachowaniem naszego psa? Jak dostrzec, czy problem dopiero się pojawił, czy trwa od dawna? 

Źródło: iStockphoto/Thinkstock

Zanim zagłębimy się w charakterystykę poszczególnych zachowań nietypowych jakie możemy zauważyć u naszych psów, musimy najpierw określić, które zachowanie jest nietypowe, a które się do tej grupy nie zalicza.

Zachowania nietypowe to w skrócie te zachowania, które nie występują w zbiorze wszystkich zachowań danego gatunku w jego naturalnym środowisku (zbiór ten fachowo nazywany jest etogramem) lub występują w nim, lecz są prezentowane przez daną jednostkę zbyt często, za rzadko, jedynie w określonych sytuacjach, lub nie są przez nią prezentowane w ogóle.

Pierwsze sygnały

Jak pokazały badania, psy śpią na ogół około szesnastu godzin na dobę w dwóch lub trzech dłuższych sesjach. Jeśli więc nasz pies śpi o wiele więcej lub o wiele mniej, powinno nas zastanowić, dlaczego tak się dzieje. Być może musi spać sam i zamiast odpoczywać, czuwa? A może temperatura w pomieszczeniu jest za wysoka lub zbyt niska? W podobny sposób analizujemy każde psie zachowanie, co do którego mamy wątpliwości, czy jest nietypowe czy też nie. Wiedząc na przykład, że psy kopią w ziemi lub śniegu w ramach eksploracji terenu lub w celu zakopywania konkretnych przedmiotów zrozumiemy, że pasja, z jaką pies rozkopuje nasz ogródek, czy nam się to podoba, czy nie, nie jest niczym nietypowym. Zupełnie inną sytuacją jest ta, w której nasz pies długotrwale kopie w betonie czy metalu do tego stopnia, że czynność ta powoduje uszkodzenia jego ciała. Tu zdecydowanie mamy do czynienia z zachowaniem nietypowym, którego przyczyny powinniśmy poznać jak najszybciej aby móc właściwie pomóc zwierzęciu.

Zachowania nietypowe możemy podzielić na kilka kategorii:

  • zachowania źle skierowane
  • zaburzenie obsesyjno - kompulsywne
  • fobie
  • brak reakcji
  • zaburzenia snu

Zachowania źle skierowane to zachowania, które choć występują w etogramie, są prezentowane przez psa wobec niewłaściwych zwierząt, ludzi czy przedmiotów. Do takich zachowań możemy zaliczyć kopulowanie psa na poduszce lub na naszej nodze.

Zachowania obsesyjno-kompulsywne to największa grupa nietypowych zachowań prezentowanych przez psy. Są to wzorce zachowań powtarzanych z dużą intensywnością i bez wyraźnego celu. Do zaburzeń obsesyjno- kompulsywnych zaliczamy stereotypie, zachowania próżniowe czy zachowania konfliktowe.

Stereotypie są to zachowania cykliczne o mało zróżnicowanej sekwencji ruchów, pozbawione widocznego celu. Najczęściej spotykanymi stereotypiami są gonienie własnego ogona, łapanie wyimaginowanych much czy chodzenie wzdłuż ogrodzenia w tę i z powrotem.

Zachowania próżniowe to zachowania typu pica, czyli jedzenie niejadalnych substancji czy przedmiotów (tekstyliów, drewna, odchodów psów, połykanie kamieni), nadmierne wylizywanie się lub ssanie części ciała prowadzące do samookaleczenia się zwierzęcia, gonienie światłocieni oraz polidypsja, czyli nadmierne picie wody.

Zachowania konfliktowe zaś to zachowania w których psem kierują dwie przeciwstawne emocje, na przykład gdy bardzo chce podejść do swojego opiekuna ale niezwykle się go boi.

Fobia to reakcja lękowa która jest trwała, niekorzystna dla organizmu i nieproporcjonalna do sytuacji lub bodźca. Najczęstszymi przejawami fobii u psów są lęk przed fajerwerkami, burzą oraz separacją od opiekuna (tzw. lęk separacyjny).

Brak reakcji to zaburzenie przejawiające się przede wszystkim jako depresja. Czasami u psów występuje również zjawisko zastygnięcia tonicznego. Ma ono miejsce wówczas, gdy zwierzę ulega tak silnemu stresowi, że zastyga w bezruchu i nie jest w stanie tego przełamać. Sytuacja ta może trwać kilka minut, kilka godzin, a nawet kilka dni – wówczas, aby wyprowadzić zwierzę z podobnego stanu niezbędne jest podanie mu specyficznych leków.

Zaburzenia snu u psów możemy podzielić na narkolepsję oraz przesadną czujność. Narkolepsja, to nagłe, niekontrolowane zasypianie; przypadłość ta zwykle nasila się gdy pies nagle znajdzie się w sytuacji stresującej (wywołanej bodźcem pozytywnym lub negatywnym). Przesadna czujność zaś ma miejsce wówczas, gdy pies zbytnio boi się różnych bodźców lub zbytnio cierpi z powodu choroby, by móc spokojnie zasnąć.