Witamina A - witamina dla każdej komórki

Witamina A jest paliwem dla komórek, odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie wzroku, budowę kości i systemu nerwowego. Ponieważ jest bardzo ważnym budulcem dla psiego organizmu, warto zwrócić uwagę, czy psia dieta nie zwiera jej za mało. Albo za dużo...

Witamina A odpowieada za prawidłowe funkcjonowanie wzroku. Witamina A odpowieada za prawidłowe funkcjonowanie wzroku. Źródło: Shutterstock

Witamina A, a raczej zespół związków chemicznych wykazujących aktywność retinolu, należą do tej grupy składników odżywczych, bez których żadna komórka organizmu nie jest w stanie prawidłowo funkcjonować. Witamina A, mimo że jako składnik kumulujący się w błonach komórkowych może być deficytowa w diecie przez długi okres czasu, to objawy jej niedoboru są niebezpieczne dla organizmu. Pisząc o tej grupie związków należy zwrócić uwagę na fakt, że stosując w żywieniu psa duże ilości surowców pochodzenia zwierzęcego (wątroba, śledziona) możemy nieświadomie doprowadzić do pojawienia się objawów hiperwitaminoz. Ich efekty są najgroźniejsze w przypadku szczeniąt i psów rosnących.

Obecnie znane są jej dwie podstawowe formy - retinol (witamina A1) oraz 3,4-didehydroretinol (witamina A3), a jedną z jej aktywniejszych form metabolicznych są produkty utlenienia retinolu m.in. kwas retinowy. Warto podkreślić, że około 50 związków ma aktywność biologiczną witaminy A, są to m.in. karotenoidy, wśród których najaktywniejszy jest β-karoten. W przypadku żywienia psów ważne jest, że ich komórki mają zdolność biotransformacji β-karotenu do retinolu, więc wszystkie źródła β-karotenu mogą być traktowane także jako potencjalne źródła witaminy A (współczynnik biotranformacji wynosi 50%, czyli na 1mg witaminy A potrzeba 2mg β-karotenu).

Witamina A odpowiedzialna jest za prawidłowy wzrost, rozwój oraz różnicowanie tkanki nabłonkowej i kostnej. Odpowiada za procesy rozrodcze (spermatogenezę, rozwój łożyska i wzrost zarodka) oraz jest niezbędna do prawidłowego widzenia. Bierze udział w syntezie hormonów nadnerczy, wydzielaniu tyroksyny z tarczycy, utrzymaniu odpowiedniej struktury otoczki mielinowej w komórkach nerwowych, powstawaniu krwinek czerwonych. Ważny jest jej udział w reakcjach immunologicznych, stanowi silny naturalny przeciwutleniacz. Zapewnia właściwą komunikację między komórkami poprzez stymulację syntezy białek tworzących połączenia typu neksus, czyli kanały białkowe w błonach komórkowych.

W organizmie witamina A magazynowana jest głównie w wątrobie, w mniejszych ilościach w nerkach, tkance tłuszczowej, osoczu, jelicie cienkim, płucach i nadnerczach. Odkłada się w postaci estrów retinylu kwasu palmitynowego, stearynowego, oleinowego bądź linolowego. Tylko w osoczu występuje w postaci retinolu.

Niedobory witaminy A powodują suchość skóry i nieprawidłowe rogowacenie naskórka, zmiany w błonach śluzowych oczu, upośledzenie działania gruczołów łzowych suchość spojówek – w ostateczności może doprowadzić do utraty przejrzystości ciała szklistego i utraty wzroku. Podobne zmiany zachodzą w śluzówce dróg oddechowych, przewodu pokarmowego, moczowego i pochwy, a rogowacenie i złuszczanie się nabłonków sprzyja zakażeniom. Skutkiem niedoboru witaminy A może być także obniżenie odporności organizmu, zahamowanie wzrostu kości i rozwoju zębów, a także zmiany w układzie nerwowym polegające na degeneracji włókien nerwowych. Natomiast nadmiar witaminy A powoduje osłabienie mięśni, utratę apetytu, zahamowanie wzrostu, owrzodzenia skóry, wypadanie sierści, obrzmienie powiek, samoistne złamania kości, krwotoki, deformacje czaszki, dysfunkcje pracy serca, nerek i centralnego układu nerwowego, poronienia.